Χαρτογράφηση σπίλων

Η χαρτογράφηση σπίλων είναι μία μη επεμβατική, ανώδυνη δερματολογική εξέταση που πραγματοποιείται από άρτια καταρτισμένους δερματολόγους. Είναι ιδιαίτερα δημοφιλής, αξιόπιστη και αποτελεσματική χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας που βοηθά τους ιατρούς με μηχανήματα και τεχνολογίες που καθιστούν ακόμα πιο ακριβή τα αποτελέσματα των εξετάσεων.

Τα τελευταία χρόνια, άλλωστε, έχει καταστεί σαφές ότι η πρόληψη σώζει ζωές. Για τον λόγο αυτό όλο και περισσότερα άτομα επιλέγουν να κάνουν διάφορες εξετάσεις προκειμένου να έχουν πλήρη γνώση της υγείας τους αλλά και της προδιάθεσης του οργανισμού τους για ορισμένες αρρώστιες. Η χαρτογράφηση σπίλων είναι κι αυτή μία προληπτική εξέταση για των εντοπισμό ενδεχόμενων δερματικών βλαβών.

Στόχος της σελίδας αυτής είναι να αναλύσει πλήρως τι είναι η χαρτογράφηση σπίλων, πώς πραγματοποιείται, ποιους αφορά καθώς και να εξηγήσει πλήρως τις απορίες που ενδεχομένως προκύπτουν σχετικά με αυτή.

Τι είναι η χαρτογράφηση σπίλων

Η χαρτογράφηση σπίλων βοηθά στην πρώιμη ανίχνευση του μελανώματος, μιας από τις πλέον σοβαρές μορφές καρκίνου του δέρματος. Συγκεκριμένα η χαρτογράφηση σπίλων είναι μια ανώδυνη, μη επεμβατική τεχνική που πραγματοποιείται από δερματολόγους και χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της εξέλιξης των σπίλων στο δέρμα ενός ατόμου. Πιο αναλυτικά, αρχικά γίνεται καταγραφή των σπίλων του ενδιαφερόμενου με το δερματοσκόπιο, ένα ειδικό εργαλείο δερματολογίας. Η καταγραφή αυτή παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά κάθε σπίλου, όπως το μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα και καθιστά εύκολη την παρακολούθησή τους για τυχόν αλλαγές που μπορεί να συμβούν με τον καιρό.

Τι είναι η δερματοσκόπηση

Η δερματοσκόπηση είναι μια μη επεμβατική, ανώδυνη ιατρική εξέταση βλαβών στο δέρμα, όπως Σπίλων αλλά και άλλων καλοηθών ή κακοηθών δερματικών βλαβών. Πραγματοποιείται με τη βοήθεια του δερματοσκοπίου, το οποίο είναι ένα εξειδικευμένο ιατρικό εργαλείο δερματολογίας, που διαθέτει σύστημα φακών για τη μεγέθυνση της βλάβης. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η εκάστοτε δερματική βλάβη να απεικονίζεται με την μέγιστη δυνατή ευκρίνεια, γεγονός που επιτρέπει στον θεράποντα ιατρό να προβεί σε σωστότερη διάγνωση.
Η δερματοσκόπηση χρησιμοποιείται ως επί την πλείστων στην αξιολόγηση των ελιών (Σπίλων) καθώς επιτρέπει την πρώιμη αναγνώριση δερματοσκοπικών χαρακτηριστικών ενός μελανώματος, όταν ακόμα αυτό είναι σε πολύ πρώιμο στάδιο και η διάγνωση του δια γυμνού οφθαλμού είναι πρακτικά αδύνατη.
Σημαντική είναι, επίσης, η συμβολή του δερματοσκοπίου στη μείωση των άσκοπων χειρουργικών αφαιρέσεων δερματικών βλαβών. Έχει παρατηρηθεί, ότι σε μερικές περιπτώσεις χωρίς τη χρήση του δερματοσκοπίου η διάκριση μεταξύ καλοήθους και κακοήθους βλάβης γίνεται πρακτικά αδύνατη.
Η δερματοσκόπηση, όμως, μας βοηθά πολλές φορές και στην επιβεβαίωση της κλινικής υποψίας μιας δερματικής πάθησης, όπως ο π.χ. δερματίτιδας, ψωρίασης ή λειχήνα, όταν η κλινική εικόνα δεν είναι τυπική ή προκειμένου να αποφευχθεί μια βιοψία δέρματος και ιστολογική εξέταση της βλάβης. Η δερματοσκόπηση, λοιπόν, είναι ένα πολύτιμο «εργαλείο» στα χέρια ενός εξειδικευμένου δερματολόγου.

Τι είναι η ψηφιακή χαρτογράφηση σπίλων

Η ψηφιακή χαρτογράφηση σπίλων είναι μια πιο προηγμένη εκδοχή της κλασσικής διαδικασίας της χαρτογράφησης. Χρησιμοποιεί τεχνολογία, ειδική ιατρική κάμερα και λογισμικό, που επιτρέπει τη μεγέθυνση της εξεταζόμενης περιοχής από 10 έως 140 φορές για τη λήψη εικόνων υψηλής ανάλυσης των σπίλων και την αποθήκευσή τους σε μια βάση δεδομένων. Αυτό επιτρέπει στον δερματολόγο να παρακολουθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια τις αλλαγές που μπορεί να συμβούν με την πάροδο του χρόνου και να υποδηλώνουν ανάπτυξη μελανώματος. Η ψηφιακή τεχνολογία επίσης βοηθά στην αυτοματοποίηση και την ταχύτερη ανάλυση των δεδομένων που προκύπτουν από την εξέταση αυτή.

Ποια άτομα πρέπει να κάνουν χαρτογράφηση

Η χαρτογράφηση σπίλων είναι μία κατά κύριο λόγο προληπτική εξέταση που γίνεται ανώδυνα και μη επεμβατικά, προκειμένου να καταγραφούν όλοι οι σπίλοι του εκάστοτε ενδιαφερόμενου, έτσι ώστε να είναι εφικτή η πρώιμη ανίχνευση κάποιας δερματικής βλάβης. Έτσι, όλα τα άτομα που θέλουν να έχουν μια στενή παρακολούθηση των σπίλων τους καλό είναι να κάνουν χαρτογράφηση σπίλων, καθώς με αυτόν τον τρόπο τα αποτελέσματα της εξέτασης είναι αποθηκευμένα για οποιαδήποτε μελλοντική σύγκριση.

Οι ενδείξεις ότι κάποιος πρέπει να κάνει χαρτογράφηση σπίλων

Φυσικά, ανά περιπτώσεις υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποιος πρέπει να κάνει χαρτογράφηση σπίλων. Σε ορισμένες κατηγορίες ατόμων συνιστάται χαρτογράφηση ανά 6 με 12 μήνες λόγω αυξημένου κινδύνου ανάπτυξης μελανώματος σε σχέση με τον μέσο όρο και αυτές είναι οι εξής:

•       Άτομα με ανοιχτό χρώμα δέρματος και ματιών
•       άτομα με ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων
•       άτομα με πολλούς σπίλους (συνήθως πάνω από 50)
•       άτομα με διαπλαστικούς – άτυπους σπίλους
•       άτομα με ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό μελανώματος ή άλλων καρκίνων του δέρματος.

Η χαρτογράφηση, βέβαια, δεν έχει μόνο την χρησιμότητα της καταγραφής της εξέλιξης ενός σπίλου στο χρόνο και έτσι την πρώιμη διάγνωση μελανώματος. Προσφέρει επιπλέον και τη δυνατότητα ανίχνευσης ενός νέου σπίλου σε σημείο του σώματος που δεν υπήρχε στο παρελθόν, κάτι που αποτελεί πολύ σημαντική πληροφορία, ιδιαίτερα για ένα άτομο ηλικίας άνω των 50 ετών καθότι η εμφάνιση σπίλου σε τέτοιες ηλικίες δεν είναι συνηθισμένη. 

Σε ποιες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η χαρτογράφηση

Ωστόσο πέρα από τις ενδείξεις, υπάρχουν και περιπτώσεις στις οποίες η χαρτογράφηση σπίλων είναι απολύτως απαραίτητη. Οι περιπτώσεις αυτές αφορούν οποιοδήποτε άτομο διατρέχει αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος σε σχέση με τον μέσο όρο του πληθυσμού. Πιο αναλυτικά, αυτό αφορά άτομα που έχουν πάνω από 50 σπίλους, άτομα που έχουν πολλαπλά σοβαρά εγκαύματα από υπερέκθεση στον ήλιο, άτομα με πιο ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα αλλά και άτομα που είχαν στο κοντινό οικογενειακό τους περιβάλλον κάποιο περιστατικό καρκίνου του δέρματος ή είχαν περάσει οι ίδιοι κάτι αντίστοιχο στο παρελθόν.

Πώς γίνεται η χαρτογράφηση σπίλων: η διαδικασία και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιεί ο ιατρός

Η χαρτογράφηση σπίλων είναι μια μη επεμβατική και απολύτως ανώδυνη διαδικασία. Συχνά, όμως, προκύπτει το ερώτημα, πώς γίνεται η χαρτογράφηση σπίλων. Η διαδικασία είναι απλή και για αυτό ασθενής προσέρχεται την ημέρα της εξέτασης χωρίς καμία ιδιαίτερη προετοιμασία. Το δέρμα θα πρέπει απλά να είναι καθαρό χωρίς ίχνος μακιγιάζ ή καλυπτικής κρέμας.

Ο γιατρός αρχικά εξετάζει οπτικά το δέρμα του ασθενούς για να προσδιορίσει ποιοι σπίλοι είναι ύποπτοι ή ασυνήθιστοι. Στη συνέχεια γίνεται λήψη και αποθήκευση πολλών φωτογραφιών με ειδική κάμερα από όλα τα μέρη του σώματος όπου βρίσκονται οι σπίλοι.

Ακολούθως, σε κάθε σπίλο γίνεται στοχευμένα και με τη βοήθεια ειδικού δερματοσκοπίου η λήψη και καταγραφή της δερματοσκοπικής εικόνας του. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται είναι, φυσικά, το δερματοσκόπιο, δηλαδή ένας εξειδικευμένος φακός μεγέθυνσης που επιτρέπει στον δερματολόγο να δει τους σπίλους με μεγαλύτερη λεπτομέρεια. Το δερματοσκόπιο μπορεί να είναι χειρός ή να συνδέεται με ένα ψηφιακό σύστημα για την αποθήκευση εικόνων, το ψηφιακό φωτογραφικό σύστημα ολόκληρου του σώματος, για πιο εκτεταμένη χαρτογράφηση. Αυτό επιτρέπει την αναγνώριση και παρακολούθηση αλλαγών σε πολλούς σπίλους ταυτόχρονα.

Επιπρόσθετα υπάρχουν ειδικά συστήματα ανάλυσης εικόνας και λογισμικά προγράμματα, τα οποία καθιστούν εφικτή την ανάλυση των εικόνων, ανιχνεύοντας αλλαγές και να εντοπίζοντας πιθανές ανωμαλίες. Αυτά τα λογισμικά προγράμματα χρησιμοποιούν συχνά αλγόριθμους και τεχνητή νοημοσύνη για να βοηθήσουν στην ακριβή αξιολόγηση των σπίλων και να προειδοποιήσουν στην περίπτωση που ένας σπίλος είναι δυνητικά κακοήθης.

Χαρτογράφηση σπίλων και οφέλη

Η χαρτογράφηση σπίλων είναι μία μη επεμβατική, εντελώς ανώδυνη ιατρική εξέταση που πραγματοποιείται από έναν έμπειρο και άρτια εξειδικευμένο δερματολόγο. Η σημασία της για το άτομο είναι ότι προσφέρει σημαντικά οφέλη στην πρόληψη και πρώιμη ανίχνευση του μελανώματος. Η τακτική χαρτογράφηση και παρακολούθηση των σπίλων μπορεί να βοηθήσει στην ανίχνευση αλλαγών που μπορεί να είναι δείκτες εξέλιξης σε μελάνωμα. Αυτό περιλαμβάνει αλλαγές στο μέγεθος, το σχήμα, το χρώμα ή τη δομή ενός σπίλου. Επίσης η ολοσωματική φωτογράφιση και καταγραφή όλων των σπίλων ενός ατόμου σε μια δεδομένη χρονική στιγμή, δίνει την δυνατότητα ανίχνευσης ενός νέου σπίλου μελλοντικά, που δεν υπήρχε αλλά και στην αξιολόγησή του ανάλογα με την ηλικία στην οποία βρίσκεται το άτομο όταν ο νέος σπίλος εμφανίστηκε.

Η συχνότητα στην οποία συστήνεται

Η συχνότητα με την οποία πρέπει να γίνεται η χαρτογράφηση σπίλων εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως το ατομικό ιστορικό, τον αριθμό και τον τύπο των σπίλων, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος, καθώς και τις προηγούμενες αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί στους σπίλους.

Για άτομα χωρίς αυξημένο κίνδυνο και χωρίς ιστορικό μελανώματος, μπορεί να μην είναι απαραίτητη η τακτική χαρτογράφηση σπίλων. Ωστόσο, συνιστάται να γίνεται ετήσια δερματολογική εξέταση. Αντίθετα, άτομα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος, όπως άτομα με πολλαπλούς ή ατυπικούς σπίλους, ιστορικό μελανώματος (προσωπικό ή οικογενειακό), ή σημαντική έκθεση στον ήλιο θα πρέπει να εξετάζονται συχνότερα, κάθε 6 μήνες. Ακόμα, άτομα που έχουν διαγνωστεί με μελάνωμα στο παρελθόν θα πρέπει να υποβάλλονται σε χαρτογράφηση σπίλων και δερματολογική εξέταση ακόμα πιο συχνά, όπως κάθε 3 έως 6 μήνες, ανάλογα με τη συμβουλή του δερματολόγου τους.

Χαρτογράφηση σπίλων και κόστος

Το κόστος της χαρτογράφησης σπίλων διαφέρει και εξαρτάται άμεσα τόσο από το εάν επιλεχθεί ψηφιακή χαρτογράφηση ή όχι, αλλά και από τον αριθμό των σπίλων που πρόκειται να χαρτογραφηθούν. Ενδεικτικά:

Εμπιστευτείτε τη δερματολόγο Dr. Ηρώ Ζάχου

Η Δρ. Σωτηρία Ζάχου αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή Πατρών και άμεσα ξεκίνησε στην Γερμανία την ειδικότητα της εργαζόμενη σε κορυφαίες κλινικές. Εκεί ήρθε σε επαφή με περιστατικά από όλο το φάσμα της Δερματολογίας.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα ολοκλήρωσε την ειδικότητά της στο Νοσοκομείο Αφροδίσιων και Δερματικών Νόσων Ανδρέας Συγγρός. Φυσικά, συνέχισε την εξειδίκευσή της αποκτώντας Master στην Αισθητική Ιατρική αλλά και Μεταπτυχιακό από τμήμα Ιατρικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με θέμα τη δερματοσκόπηση, αναγνώριση και θεραπευτική προσέγγιση όγκων δέρματος. 

Παράλληλα, δεν έχει σταματήσει να συμμετέχει ενεργά σε συνέδρια εγχώρια όσο και του εξωτερικού, ενώ είναι μέλος της ΕΔΑΕ, ΕΕΔΧ, HDS, IDS, EADV, EADO. Από το 2023 είναι Διευθύντρια του τμήματος Σπίλων και Όγκων Δέρματος στο Ιατρικό Παλαιού Φαλήρου.

Μελάνωμα

Καρκίνος Δέρματος

Βασικοκυτταρικό Καρκίνωμα

Ακμή

Μυκητιάσεις

Μυρμηγκιές